تاریخچه قالی ایرانی

تاریخچه فرش و قالی ایرانی

شما میتوانید هنر هر جامعه ای را در فرهنگ، آداب، رسوم و سنن آن جامعه پیدا کنید. و هنر هر جامعه هم طی زمان به کمال میرسد. یکی از هنر های محبوب و پرطرفدار ایرانی قالی بافی است. که هنر دوستی و صبر و تلاش ، همراه با مصالحی از جمله: پشم مرغوب و انواع گیاهان رنگدار باعث تبلور و تعالی این هنر در ایران شده است. انسان اولیه فرش را با پوست حیوانات و برگ درختان تهیه میکرده؛ و از آن استفاده های مختلفی از جمله: زیرانداز ، پوشش مقبره ها و پوشش حیوانات استفاده میکرده است. ولی با گذر زمان و تلفیق هنر و تجربه صنعت نساجی تکامل یافته است. و اکنون دستبافت های هنرمندان به شکوه و عظمت رسیده است. قطعا قدمت زیرانداز و تاریخچه فرش به زمانی برمیگردد که انسان به فکر تامین آسایش خود بوده است.

دوره پیش از اسلام

تاریخچه قالی ایرانی - سایت خبری ازدیدما

در سال ۱۹۴۹ میلادی قدیمی ترین قطعه فرش گره دار کشف شده است. که برای پوشش اسب مورد استفاده قرار است، در منطقه ای مرزی از مغولستان و پازیریک نامیده شد که تصاویر حاشیه و زمینه مرکزی آن مشابه با طرح ها و نقوش در دوره هخامنشیان و اشیاء کشف شده در لرستان میباشد. به همین علت بعضی از پژوهشگران مبدا این فرش را از ایران میدانند. شواهد و اسناد تاریخی مثل سالنامه چینی سوئی سو، کمی قبل از انقراض ساسانیان در بین کالا ها به قالی ایرانی اشاره میکند. که این موضوع بیانگر این موضوع میباشد که فرش و قالیبافی در زمان ساسانیان رونق بسیار داشته است.

تاریخچه قالی ایرانی - سایت خبری ازدیدما

یکی از قالی های معروف دوره ساسانیان، قالی بهار خسرو بوده است. که در کتاب تاریخ طبری هم نیز به آن اشاره شده است. و علت شهرت آن به جهت نقش و نگار خاصش است؛ که نمایانگر یک باغی آراسته با گلها و پرندگان و جویهای آب روان میباشد.
با توجه به مطالبی که در کتاب حدود العالم آماده است؛ قالی بافی را منطقه فارس در قرن سوم قمری تایید میکند. و قطعا میشود گفت مطالعه دقیق قالی های اولیه درست ترین راه برای آگاهی یافتن از تاریخچه صنایع نساجی و قالی بافی ایران میباشد.

دوره بعد از اسلام

تاریخچه قالی ایرانی - سایت خبری ازدیدما

اعراب بر خلاف هنر سفالگری که در آن مشهور بودن در هیچ یک از دوران تاریخی به هنر قالیبافی توجهی نداشتن و به این علت است؛ که بعد از تسلط آنها بر ایران قالیبافی دچار رکود شد. ولی این رکود تنها تا هنگام خلفای تجمل گرا اموی و عباسی  به طول انجامید. چرا که برای که کاخ های با شکوه خود را با فرش نفیس ایرانی تزئین میکردند؛ و این باعث رونق یافتن  دوباره قالی بافی ایرانی شد.

تاریخچه قالی ایرانی - سایت خبری ازدیدما

در سال ۴۱۶ هجری شمسی ترکان سلجوقی قسمتی از خاک ایران را به تصرف خود درآوردن و در آذربایجان و نواحی مرکزی غربی ایران مستقر شدن. از این جهت زبان و فرهنگ سلجوقی به این سرزمین وارد شد. و در نتیجه باعث شد که هنر ایرانی متاثر از طرح های سلجوقی بشود. و اما باری دیگر در هنگام تسلط تیمور لنگ بر این سرزمین فرهنگ ایرانی دستخوش تغییرات بسیار زیاد و اساسی شد. و اما در مورد نقش قالی، طرح های هندسی با خطوط دوار و منحنی جایگزین شدند. و موتیف هایی از جمله پیچک و گلها، حیوانات و پرندگان در طرح و نقش ایرانی جای میگیرند و هنر قالی بافی در اواخر این حکومت به اوج کمال خود میرسد.

خواندن مطلب  معرفی برخی از معروفترین طراحان نامدار فرش ایران

تاریخچه قالی ایرانی - سایت خبری ازدیدما

بعد از حکومت تیموریان تبریز مرکز سیاسی سلسله های قر قویونلو و آق قویونلو شد. و از آن زمان تا به امروز قالی های بسیار زیبایی در تبریز بافته میشود. در ابتدای دوره صفویه هنر قالی بافی به اوج شکوفایی،تکامل و رشد نبوغ هنرمندان آن زمان میرسد. و این امر باعث شد که پس از گذشت چند صد سال تا به امروز مورد تقلید باشد. قالیبافان صفوی حدود هزار و پانصد تخته قالی از خود به یادگار گذاشته اند که بعضی از آن ها بعنوان شاهکارهایی بی همتا ثبت شدند و در موزه ها نگه داری میشوند.

در این دوره میباشد که قالی بافی از پیشه ای روستایی به یک شغل و حرفه ای با اهمیت در کارگاه های شهری تبدیل شد. و از آنجا بوده که تجارت و صادرات قالی ایرانی به کشورهای اروپایی آغاز شد. و قالیبافی شهرهایی از جمله اصفهان ، کاشان ، تبریز و کرمان در طرحهای ترنج دار ، گلدانی ، شکارگاه ، گلدار هراتی ، درخت و بوته ، باغی و لهستانی تقسیم شد. ولی با ظهور فتنه افغان که منجربه انقراض سلسله صفوی شد؛ هنر قالیبافی وارد دوران افول خود شد.

تاریخچه قالی ایرانی - سایت خبری ازدیدما

در اواخر دوران قاجار قالیبافی حیاتی دوباره پیدا کرد و در این دوره و دو دهه اول قرن چهاردهم هجری قمری تقاضای زیاد برای قالی ایران بالا رفت. و تجارت موفق آن باعث شد تا تعداد بسیاری از شرکتهای خارجی از کشورهایی مثل انگلیس، آمریکا ، سوئیس ، یونان و … به سرمایه گذاری در قالی ایران و تولید انبوه آن ترغیب بشوند. و قسمتی از مهم‌ترین و نفیس‌ترین قالیهای ایران در این دوران و به دستور این شرکتها در شهرهایی مثل کرمان ، اراک ، همدان ، تبریز و مشهد بافته شد.

برچسب ها

نوشته های مشابه

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

سیزده − 3 =

همچنین ببینید

بستن
دکمه بازگشت به بالا
You cannot copy content of this page
بستن
بستن